การฆ่าเชื้อด้วยรังสียูวีคืออะไร หลักการทำงาน ประโยชน์ และข้อควรระวัง

การฆ่าเชื้อด้วยรังสียูวี (UV Disinfection)

การฆ่าเชื้อด้วยรังสียูวีเป็นวิธีการฆ่าเชื้อทางกายภาพที่ใช้แสงอัลตราไวโอเลตความยาวคลื่นเฉพาะ เพื่อทำลายสารพันธุกรรม (DNA และ RNA) ของจุลินทรีย์ เช่น แบคทีเรีย ไวรัส และเชื้อรา ทำให้ไม่สามารถเพิ่มจำนวนหรือก่อโรคได้ วิธีนี้ไม่ใช้สารเคมีและไม่ก่อให้เกิดความร้อน จึงมีผลกระทบต่อวัตถุหรือผลิตภัณฑ์น้อย และสามารถประยุกต์ใช้ได้ในหลายพื้นที่

หลักการทำงานของการฆ่าเชื้อด้วยรังสียูวี

กลไกของรังสียูวีซี (UV-C)

การฆ่าเชื้อด้วยรังสียูวีอาศัยรังสียูวีซี ซึ่งเป็นช่วงคลื่นสั้นที่มีพลังงานสูง รังสีนี้จะถูกดูดซับโดยเบสของ DNA และ RNA โดยเฉพาะไทมีนและไซโตซีน ทำให้เกิดความผิดปกติของโครงสร้าง (การเกิดไดเมอร์) ผลที่ตามมาคือจุลินทรีย์ไม่สามารถจำลองสารพันธุกรรมหรือสร้างโปรตีนได้ จึงสูญเสียความสามารถในการเจริญเติบโต กระบวนการนี้เรียกว่า "การทำให้ไม่ทำงาน (Inactivation)" มากกว่าการทำลายทางกายภาพโดยตรง

ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพของการฆ่าเชื้อด้วยรังสียูวี

ประสิทธิภาพของการฆ่าเชื้อด้วยรังสียูวีขึ้นอยู่กับปริมาณรังสียูวี (UV Dose) เป็นหลัก ซึ่งคำนวณจากสูตร UV Dose = ความเข้มรังสี × ระยะเวลาในการรับแสง หากปริมาณรังสีที่ได้รับไม่เพียงพอ สารพันธุกรรมของจุลินทรีย์ (DNA และ RNA) จะไม่ถูกทำลายอย่างสมบูรณ์ ส่งผลให้การฆ่าเชื้อไม่เกิดประสิทธิผลตามที่ต้องการ

นอกจากนี้ จุลินทรีย์แต่ละชนิดมีความไวต่อรังสี UV แตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับโครงสร้างของ DNA/RNA รวมถึงลักษณะของผนังเซลล์หรือเยื่อหุ้มเซลล์ เช่น แบคทีเรีย ไวรัส รา และยีสต์ จึงต้องใช้ปริมาณรังสีที่เหมาะสมแตกต่างกันไป เพื่อให้เกิดการยับยั้งการทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ประโยชน์ของการฆ่าเชื้อด้วยรังสียูวี

1) ไม่ใช้สารเคมีและมีความปลอดภัยสูง

การฆ่าเชื้อด้วยรังสียูวีไม่ต้องใช้สารเคมี และไม่ทิ้งสารตกค้างที่เป็นอันตรายบนพื้นผิวหรือผลิตภัณฑ์หลังการฆ่าเชื้อ จึงปลอดภัยต่อการสัมผัสและเหมาะกับงานที่เกี่ยวข้องกับอาหาร เครื่องดื่ม และอุปกรณ์ทางการแพทย์

2) ออกฤทธิ์รวดเร็วและครอบคลุมจุลินทรีย์หลายชนิด

รังสียูวีออกฤทธิ์โดยตรงต่อสารพันธุกรรมของจุลินทรีย์ ทำให้แบคทีเรีย ไวรัส รา และยีสต์ไม่สามารถทำงานหรือเพิ่มจำนวนได้ภายในระยะเวลาอันสั้น ส่งผลให้การฆ่าเชื้อมีประสิทธิภาพสูงและเชื่อถือได้

3) ไม่ใช้ความร้อน ช่วยรักษาคุณภาพของผลิตภัณฑ์

เนื่องจากเป็นกระบวนการที่ไม่ก่อให้เกิดความร้อน จึงเหมาะสำหรับการฆ่าเชื้อของเหลว อาหาร ยา และวัสดุที่ไวต่ออุณหภูมิ โดยไม่กระทบต่อรสชาติ กลิ่น สี หรือคุณค่าทางโภชนาการเดิม

4) ติดตั้ง ใช้งาน และบำรุงรักษาง่าย

อุปกรณ์ฆ่าเชื้อด้วยรังสียูวีมีขนาดกะทัดรัด ติดตั้งได้สะดวก และไม่ต้องปรับโครงสร้างพื้นที่มาก การดูแลรักษาหลักคือการเปลี่ยนหลอด UV ตามระยะเวลาและทำความสะอาดหน้าต่างฉายรังสี อีกทั้งไม่มีค่าใช้จ่ายด้านสารเคมี จึงช่วยลดต้นทุนการดำเนินงานในระยะยาวได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ข้อจำกัดและข้อควรระวัง

ผลกระทบต่อร่างกายมนุษย์

รังสียูวีซีเป็นรังสีอัลตราไวโอเลตพลังงานสูงที่สามารถทำลายสารพันธุกรรมของจุลินทรีย์ได้ จึงควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสโดยตรงกับดวงตาและผิวหนัง อาจทำให้เกิดการอักเสบหรือผื่นแดงคล้ายผิวไหม้แดด และหากสัมผัสเป็นเวลานานอาจเร่งการเสื่อมของผิวหนัง รวมถึงเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งผิวหนังได้

ในกรณีของดวงตา การรับรังสีโดยตรงอาจทำให้กระจกตาอักเสบ หรือที่เรียกว่า โรคตาอักเสบจากแสง (photokeratitis) ส่งผลให้เกิดอาการปวดตา น้ำตาไหล และการมองเห็นลดลง

การเสื่อมสภาพของวัสดุ

รังสียูวีซีไม่ได้ส่งผลเฉพาะต่อจุลินทรีย์เท่านั้น แต่ยังอาจทำให้วัสดุต่าง ๆ เสื่อมสภาพหรือเปลี่ยนแปลงคุณสมบัติได้เมื่อสัมผัสเป็นเวลานาน

พลาสติกและยางมีแนวโน้มเกิดการเปลี่ยนสี แข็งตัว แตก หรือสูญเสียความแข็งแรง โดยเฉพาะวัสดุอย่างโพลีไวนิลคลอไรด์ (PVC) และโพลีเอทิลีน (PE) ที่มีความไวต่อรังสีสูง

การประยุกต์ใช้งานการฆ่าเชื้อด้วยรังสียูวี

การบำบัดน้ำ

การฆ่าเชื้อด้วยรังสียูวีสามารถทำลายจุลินทรีย์ในน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ จึงมีการนำไปใช้กันอย่างแพร่หลายในกระบวนการบำบัดน้ำหลายประเภท รวมถึงน้ำดื่ม น้ำใช้ในชีวิตประจำวัน สระว่ายน้ำ อ่างอาบน้ำ ตลอดจนน้ำเสียจากอุตสาหกรรมและการแพทย์

การฆ่าเชื้อในอากาศ

การฆ่าเชื้อในอากาศช่วยปรับปรุงคุณภาพอากาศโดยการทำลายแบคทีเรีย ไวรัส สปอร์เชื้อรา และเชื้อโรคในอากาศ ช่วยลดความเสี่ยงของการติดเชื้อในอากาศและรักษาคุณภาพอากาศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสถานพยาบาล ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เทคโนโลยีนี้ยังถูกติดตั้งในเครื่องฟอกอากาศและเครื่องปรับอากาศภายในบ้าน ช่วยกำจัดแบคทีเรีย ไวรัส และสารก่อภูมิแพ้ในอากาศภายในบ้านได้อีกด้วย

การฆ่าเชื้อพื้นผิว

การฆ่าเชื้อที่พื้นผิวจะทำลายจุลินทรีย์ที่เกาะอยู่บนพื้นผิวของวัตถุโดยตรง เนื่องจากเป็นกระบวนการที่ไม่ต้องสัมผัส จึงสามารถใช้กับวัสดุที่ไวต่อความร้อนและสารเคมีได้ และมีการใช้งานอย่างแพร่หลายในการฆ่าเชื้ออุปกรณ์ทางการแพทย์และห้องปฏิบัติการ

สินค้าที่เกี่ยวข้อง: UV Label [Click]

LEGA Corporation Ltd.

1/28-29 อาคารบางนาธานี ชั้น 14 ซอยบางนา-ตราด 34 ถนนบางนา-ตราด แขวงบางนาใต้ เขตบางนา กรุงเทพฯ 10260

Working Hour: Monday - Friday 8:30 am. - 17:30 pm.

TEL : 02-746-9933 ,Fax : 02-746-9940

LINE ID: @lega

กด 1 ฝ่ายขาย

กด 35 ฝ่าย Service